साहित्यकार न्याैपानेकाे दाेस्राे महाकाब्य बिषालु धरती प्रकाशित

५ दशकदेखि नेपाली छन्द साहित्यको जगेर्नामा क्रियाशील साहित्यकार न्याौपानेको यो दोस्रो प्रकाशित महाकाव्य हो । प्रकृति र मानवजीवनको अन्तरसम्बन्धलाई उद्घाटन गर्ने उद्देश्यले लेखिएको विषाालु धरती महाकाव्य ११ सर्गमा विभाजित छ । १११७ श्लोक रहेकाे महाकाव्यमा प्रचलित, कम प्रचलित र अप्रचलित गरि १०७ वटा छन्दको प्रयोग गरिएको छ ।

बिषालु धरती महाकाब्यमा आख्यात्मक शृङ्खलाको भन्दा वातावरणीय संवेनशीलताको बाहुल्यता देखिन्छ । महाकाब्यका प्रमुख पात्रहरू पनि प्रकृतिकेन्द्रित नै छन् र यो एक वातावरणप्रधान महाकाव्य हो ।

महाकाव्यमा दोलखा जिल्लाका पूर्व प्रमुख जिल्ला अधिकारी, साझा प्रकाशनका निवर्तमान महाप्रबन्धक एवं ऐतिहासिक छन्द कवि प्रह्लाद पोखरेल र नेपाल प्रज्ञाप्रतिष्ठानका निवर्तमान प्राज्ञ सदस्य एवं बरिस्ठ कवि, लेखक तथा समालोचक प्राध्यापक डाक्टर देवी नेपालले भूमिका लेख्नुभएको छ भने लमजुङका पूर्व प्रमुख जिल्ला अधिकारी एवं हाल प्रदेश लोकसेवा आयोग सुदूरपश्चिम प्रदेशका मा. सदस्य लक्ष्मण बहादुर खड्काले शुभकामना दिएका छन् ।

महाकाव्यमा भूमिका लेख्दै वरिष्ठ छन्दकवि प्रह्लाद पोखरेल विषालु धरती अहिले हामी बाँचिरहेको युग अर्थात् आजको प्रदूषित धरतीप्रतिको चिन्ता तथा तथ्यको धरातलमा उभिएर कविकल्पित कथ्य समेटिएको सुन्दर सिर्जना भएको बताएका छन् ।

वरिष्ठ कवि, लेखक एवं समालोचक प्रा.डा. देवी नेपालले महाकाव्यको भूमिका लेख्दै "कतिपय कविहरूको सिर्जनात्मक सीमा हुने गर्दछ । फुटकर कवितामा सफल कतिपय कविहरू खण्ड काव्यसम्म पुग्दा तरल बनेका पनि देखिन्छन् भने खण्डकाव्यमा सफल कविहरू महाकाव्यसम्म पुग्दा त्यति सफल बनेका देखिँदैनन् । नेपाली फुटकर कविता र खण्डकाव्यमा दिग्विजय नै प्राप्त गरेका राष्ट्रकवि माधव घिमिरे पनि ‘ऋतम्भरा’ महाकाव्यसम्म पुग्दा तुलनात्मक रूपमा सपाट देखिनुभएको यथार्थलाई हेर्दा हरेक कविका आफ्ना सिर्जनात्मक सीमाहरू हुन्छन् भन्न सकिन्छ । जसको लक्ष्य सिर्जना मात्र हुन्छ त्यसमा गुणात्मक मूल्य पाइन्छ तर जसमा प्रयोगका लागि प्रयोग गर्ने वा इतिहास निर्माण गर्ने अघोषित महत्त्वाकाङ्क्षाले प्रवेश गर्छ त्यति बेला सिर्जना गौण र प्रयोग प्रबल हुन थाल्छ । कवि श्रीकृष्ण न्यौपानेमा भने उल्लिखित सन्दर्भहरू अलि फरक तरिकाले देखापरेका छन् । उहाँले विषयगत विविधता, भावगत सबलता, छन्दगत अनेकता र शिल्पगत नवीनतालाई अँगालेर अगाडि बढे पनि कृत्रिमतारहित अभिव्यक्ति सौन्दर्यका दृष्टिले तुलनात्मक रूपमा निकै ठुलो सफलता हासिल गर्नुभएको देखिन्छ ।"

उनले महाकाब्यकाे भूमिकामा थप लेख्छन्– "काव्यभित्र प्रकृतिको मानवीयकरण र मानवको प्रकृतीकरण उत्तिकै सशक्त रूपमा भएको, यहाँ पृथ्वी र आकाशलाई सजीव रूपमा प्रस्तुत गरी तिनको अलौकिक प्रेमसम्बन्धको काव्यात्मक अनुशीलन गरिएको, पृथ्वी र आकाशको दाम्पत्यबाट जन्मिएका प्रथम शिशुहरू युगेश र युगान्तीका माध्यमबाट धरतीको अपेक्षा के हो र के प्राप्ति भइरहेको छ भन्ने कुरालाई अत्यन्त स्वाभाविक रूपमा प्रस्तुत गरी मानवीय संवेगको चूडान्त स्वरूप प्रस्तुत गर्न कवि सफल हुनुभएको छ ।"

महाकाव्यलाई शुभकामना दिँदै प्रदेश लोकसेवा आयोग सुदूरपश्चिमका मा. सदस्य लक्ष्मण बहादुर खड्काले घटना भन्दा सूचना वा जानकारी प्रमुख मानेर रचिएको प्रस्तुत महाकाव्यले पर्यावरणमा पुग्दै गएको असाधारण क्षति र त्यसको भयावह परिणामबारे महत्त्वपूर्ण चेतनाको सम्प्रेषण गरेको उल्लेख गरेका छन् ।"

विश्व माैसम दिवसका अवसरमा चैत १० गते सार्वजनिक गरिएकाे याे महाकाब्य न्याैपानेकाे दाेस्राे महाकाब्य हाे । यसअघि उनले राताे बाघ नामकाे महाकाब्य (०८०) प्रकाशन गरिसकेका छन् । यसबाहेक उनका सामाजिक काब्य छली , बियाेगान्त खण्डकाब्य भाउजु, एतिहासिक काब्य भृकुटी, आमा खण्डकाब्य, राता सिपाही खण्डकाब्य, फेसबुक लभ खण्डकाब्य, शास्त्रीय गजलहरूकाे संगालाे श्रीकृष्ण गजल संग्रह, सयछन्द कबिता संग्रह प्रकाशन भइसकेका छन् ।

साहित्यकार न्याैपानेकाे बिपसना महाकाब्य प्रकाशाेन्मुख छ ।

पुस्तक प्रकाशन पछि विमोचनमा खासै रुचि नराख्ने साहित्यकार न्यौपानेले यसपटक भने आज प्रकाशित महाकाव्यको बैशाखमा विमोचन हुने र थप कृतिहरू निरन्तर प्रकाशित गर्दै जाने जानकारी दिएका छन् ।